Op de vlucht voor angst en vertwijfeling

Het Parool, 11 september 2000 - door Maartje den Breejen

Als een toneelgroep, die zichzelf 't Barre Land noemt, zijn nieuwe voorstelling aankondigt onder de titel Entertainment, dan voel je dat daar iets wringt, dat je geen showbizz voorgeschoteld krijgt, maar eerder een commentaar op de leegte daarvan. Het bange vrezen voor gelijkhebberig theater dat met die verwachting gepaard gaat, blijkt gelukkig echter helemaal ongegrond te zijn. Entertainment gaat niet over de foute anderen, nee, de spelers zetten zichzelf, als de dertigers van nu, te kijk als angstige, vertwijfelde figuren, die wel verlangen naar poëzie en romantiek, maar daar niet meer in durven te geloven. Daarom vluchten ze in oppervlakkige flirts en drank, en proberen ze zich staande te houden met pragmatisch geleuter en uiterlijk vertoon.
De spelers van het 't Barre Land spelen gevierde mooie mensen die een feestje ter ere van het vijfjarige huwelijk van Charlotte en Charles vieren, maar af en toe worden ze met hun echte naam aangesproken - als om aan te geven dat wat ze daar lopen te doen ook op hen van toepassing is. Het publiek zit om de spelers heen, waardoor het zich tot de - wat minder uitgedoste - gasten van het feest rekent. Aan het begin van de vloer staat de band van Maarten Ornstein op een verhoging muziek te spelen. Die muziek bepaalt voor een groot deel de sfeer, maar ook de vorm van de voorstelling. De spelers spreken op het tempo van de funky jazz van Ornstein en de scènes volgen op elkaar alsof ze ze de spelers spontaan invallen.
De voorstelling heeft zo de van de hak-op-de-tak-vorm van een feestje: het ene moment overheerst euforie, het volgende moment is iemand beledigd.
En dat is, jawel, entertaining. Hoe treurig het ook is dat spreekstalmeester Jacob Derwig zijn grote liefde in het publiek ontdekt, maar uiteindelijk moet concluderen dat hij gewoon 'een potje wil neuken.' En dat Margijn Bosch als Charlotte zich gevangen voelt in haar huwelijk - 'Hebben?' vraagt ze het publiek - en Czeslaw de Wijs, de andere helft van bruidspaar, continu als pispaal wordt gebruikt. Of dat Ingejan Ligthart Schenk, alias Ron ("Je heet Ron. Ron, spreek ik het zo goed uit?"), niets anders in huis heeft dan een brallerige levensfilosofie: "Angst is goed." Of dat niemand ervan opkijkt dat Anouk Driessen zichzelf Nieuwe Tijden, Nieuwe Vormen noemt, omdat zij zichzelf ziet als degene waarop iedereen zijn hoop heeft gevestigd.
Hoop, uit welke eeuw komt dat stoffige woord? Derwig kondigt Entertainment aan met: "Wij gaan spelen, spelen is het leukste wat er is, spelen is te gek voor woorden. Een verhaal hebben we nodig dat als metafoor dient natuurlijk voor wat we eigenlijk willen vertellen: dat niets is wat het lijkt in de kunst. Er zit altijd wel een diepere betekenis in, of een dieper liggende moraal. Maar wij houden het wel leuk." Dat doen ze.